DeutschDeien Dnyada Aile Sempozyumu, Malatya, 2013 DeutschFKA Kalknma Kurulu Genel Kurul Al DeutschTurizm altay, Tunceli DeutschNotre Dame Katedrali, Paris, Fransa DeutschEitimde Model Araylar altay, Malatya, 2012 DeutschKurtuba Akademi renci Topluluu Deutschocuklarla Babaa, Tatepe, Malatya DeutschMalatyann Ressamlar Resim Sergisi, BLSAM DeutschK?z?m, O?lum ve Ben, Malatya, 2001 DeutschMalatya, 2010 Deutschocuklarla Babaa, Doanehir, Malatya DeutschHer yer Kerbela, Her gn Aura, Arapkir, Malatya Deutsch150 STK ile zm Srecine Destek Aklamas, Malatya, 2014 Deutsch DeutschDeien Dnyada Aile Sempozyumu, 2013 DeutschArapgir Gelecek Stratejileri altay, 2013 DeutschLondon Bridge, Londra, ngiltere
13 14 14 14 14 14 14 14 11 7 8 9 10 11 12 11 14
25.6.2013 tarihinde yklendi.
Alternatif Okullar

Eitimde Alternatif Okullar

 

Örencilerin kitle olarak bir araya getirilmesi (ham madde) ve merkezi bir yerde kurulmu okulda (fabrika) öretmenler (içiler) tarafndan ilenmesi düüncesi, endüstriyel dehann felç olmasdr. Eitimdeki yönetsel hiyerari, maalesef sanayi ça modelini izlemi onun gibi gelimitir. Çanlar deime zamannn geldiini haber vermektedir (A. Toffler).  

Günümüzde örencilerin yetitirilmesi ve hayata hazrlanmas sürecinde ailenin rolünün gittikçe azalmasna karn okulun etki ve arlnn arttna ahit oluyoruz. Aile, çocuun birçok açdan etkilenme ve sosyalleme imkân bulduu büyük aile tipinden çekirdek aileye doru evrilmi ve belirleyiciliini önemli oranda kaybetmitir. Bunun aksine devletin etki alan ve belirleyicilii özellikle modern dönemle birlikte savunma, maliye ve güvenliin yan sra salk ve eitim gibi alanlar da kapsar hale gelmitir.

Merhum N. Topçu’nun ifadesiyle “Bugünkü devlet bizi her tarafmzdan kuatmakta ve hamaldan satcya, muallimden sanatkâra herkese gidecei yolu o çizmektedir. Ruhumuzdaki evrim bakmndan hepimiz, ailelerimizin deil, devletin çocuklaryz. Zengin veya fakir çocuu olmak ailelerimize bal bir itir lakin ruhumuzun terbiyesinde ailenin rolü oldukça azalmtr. Günümüzde ailelerin yapsndan çok farkl çocuk ve gençlerin yetimesi bunun göstergesidir. Bugün ailenin yapc rolü hemen hemen sfrdr diyebiliriz. Bu yüzden her eyi devletten beklemek hakkmzdr. Zira hayatmza düzen veren devlettir” (Topçu, 1998).

te okullarn giderek daha çok önem kazanmasna, örencilerin aileden çok okul ve öretmenlerle muhatap olmasna, neredeyse evden çok okulda vakit geçirmesine raamen beklentilere cevap verememesi mevcut bürokratik yapl okullarn gelecein gereksinimlerini karlamada yetersiz kalaca yolundaki kanaatleri güçlendirmi, bunun yan sra yaps ve ideolojisi mevcut okullardan farkl alternatif okul ve alternatif eitim araylarn hzlandrmtr.

Yukarda bahsedilen araylarn sonucu olarak dünyann deiik yörelerinde birçok düünür ve eitimci tarafndan alternatif okul modelleri gelitirilmi ve uygulamaya konulmutur.  Bu alternatif okullardan özellikle Montessori, Waldorf ve Paideia Okullar önemlerine binaen özetlenerek aaya alnmtr (Aydn, 2006).

Alternatif Okullarn Özellikleri

  1. Küçük boyutluluk,
  2. Destekleyici bir çevreye sahip olmas,
  3. Bireysel programlama,
  4. Çok seçeneklilik,
  5. Özerklik ve demokratik yap,
  6. Örenci merkezli olmas,
  7. yi tanmlanm standartlar ve kurallar,
  8. Hedefi belli hizmetler,

Montessori Okullar

talya’nn ilk kadn tp doktoru olan ve çocuklarn eitimine çok önem veren Montessori, 1906 da üniversitedeki bakanlk görevinden ayrlarak, Roma’nn yakn bir bölgesinde çalan ailelerin çocuklarndan oluan 60 kiilik bir grupla çalmaya balamtr. Burada çocuklarn çevrelerindeki bilgiyi emme yeteneklerini ve uyarc materyallerin onlardaki bitmez tükenmez ilgiyi nasl harekete geçirdiini gözlemlemi ve bu gözlemlerine dayanarak eitim yöntemini gelitirmitir.

Montessori sisteminde gelitirilen her türlü ekipman, her türlü uygulama, tamamen çocuun yetikinin yardm olmakszn kendi kendine ve doal olarak yaptklarnn gözlenmesi temeline dayanr. Çocuklar kendi kendine örenebilmektedirler. Montessori’nin bu yaklam daha sonra öretim, psikoloji, öretmen yetitirme vb reFormlarnda esin kayna olmutur.

Montessori Eitim Yaklam

Montessori felsefesinin eitim anlay, çocuklarn ileride ortaya çkacak olan tüm özelliklerinin aslnda onlarda zaten var olduu temeline dayanr. Bir çocuun fiziksel, zihinsel ve ruhsal potansiyelinin tam anlamyla geliebilmesi için mutlaka o çocuun özgürlüünün olmas gerekmektedir.

Alt ya alt çocuklar büyük bir zihinsel güce sahiptirler ve sadece deneyerek – yaayarak çevrelerinden bilgi emerler. Montessori buna “emici zihin” adn vermitir. Bu zihin okul öncesi yllarda doruk noktasndadr.

Sakin ve mutlu olabilmek için alt ya alt çocuklar bulular ve keifler yapma gereksinimi içindedirler. Çevrelerindeki her eyi görür ve merak ederler.

Emici zihinleri sayesinde okul öncesi çocuklar her eyin dorudan kendilerine öretilmesine ihtiyaç duymazlar. Yaplmas gereken ey bu dönemde çocuklarn hareket etme, dokunma, deitirme, uyarma ve kefetmelerine izin verilmesidir. Çocuk kendi çalmasn kendi seçmelidir. Bu sayede kendi yaratl özelliklerine dayal olarak bamsz çalmay, konsantrasyon gelitirmeyi ve öz disiplin salamay örenirler (Kahn, 1995).

Örenme için en geçerli dürtü çocuun kendi motivasyonudur. Çocuklar kendilerini örenmeye doru yönlendirirler. Öretmenin yapmas gereken ortam hazrlamak ve çocua uyarc sunmaktr. Çalmasn kendi seçen ve yapan çocuk, bundan zevk alr, özgürlüünü kefeder ve zaman içinde yetenekleri arttkça çok güçlü bir bamszlk ve kendine güven gelitirir.

Montessori yöntemi çocuun doal örenme tutkusu üzerine kurulmutur ve ona sürekli örenme için ömür boyu sürecek bir motivasyon alar. Çocuu gerçek anlamda yapmaya hazr olmad hiçbir ie zorlamaz.

Montessori Okullarnn Özellikleri

Montessori snflar üç ya grubunu bir arada bulundurur. 3, 4 ve 5 ya ile ilköretim 1, 2 ve 3. snf örencileri ayn snfta üç yl ayn öretmende kalrlar. Bu onun üç yllk periyotlara dayanan çocuk geliimi teorisine dayanr. Çoklu ya uygulamasnda çocuklar hem birbirlerinden hem de birbirleri sayesinde örenirler.

Montessori eitim materyali özeldir. Bu materyaller çocuklarn bireysel ve küçük gruplar halinde çalmalarn salamak üzere gelitirilmilerdir. Matematik dersinde ondalk ve kesir gibi matematik kavramlarn temsil eder. Corafya dersinde örenciler bulmaca haritalar ile çalrlar. Bu yap-boz haritalarn her bir parças bir ülkeyi temsil eder.

Montessori snflarnda örenme materyalleri açk ve alçak raflarda çocuklar davet edici biçimde yerletirilir. Çocuklar hangi materyali kullanmak isterse onu seçerler ve istedikleri bir süre kadar bu etkinlie devam ederler. Bu materyallerle ileri bittiinde onlar aldklar yere geri koyarlar.

Materyallerin kendileri çocuu etkinlik göstermeye davet edici niteliktedir. Geometrik ekiller, kabartma haritalar, renkli boncuklar ve farkl özellikli çubuklar ve küpler… Farkl büyüklükteki küplerle çocuk, büyük küpü alta küçük küpü üste koyarak kule yapar ve böylece büyüklük küçüklük kavramlarn örenir. Burada küpler arasndaki tek fark ve ayrc nokta büyüklük olmaldr. Baka materyaller baka kavramlarn fark edilmesi amacna hizmet ederler. Renk için renkli tabletler, biçim için farkl geometrik materyaller kullanlr.

Montessori snf, çocuun bir yetikinin basks olmadan kendisini özgür hissettii ve kendi dünyasn kefedip, kendi zihni ve bedenini gelitirebildii cazip bir ortam, hazrlanm özel bir çevredir.

Montessori snf çocuklar için bir tür “oturma odas” gibidir. Bütün materyaller çocuun boyuna göre ayarlanm ve bütün materyaller çocuun beden yapsna uygun biçimde tasarlanmtr. Hazrlanm çevre dört farkl alana bölünmütür. Pratik yaam alan, duyusal alan, matematik alan ve dil alan.

Pratik Yaam Alan (Günlük Yaam Becerileri)

Herkesin bildii gibi çocuklar yetikinlerle olmay ve onlarn günlük etkinliklerine katlmay isterler. Montessori pratik yaam materyalleri onlarn bu etkinlikleri yapmalarna izin verir. Üç yanda okul öncesi kuruma giden bir çocuk için pratik yaam alan ev ile okul arasnda bir balant salar. Parlatma, frçalama, süpürme, balama, bulak ykama gibi gerçek iler yaptrlarak çocuklarn yetikinlerle ayn etkinlikleri yapmalar salanr.

Küçük bir çocuk için yetikinlere doal hatta monoton gelecek, bulak ykamak, sebze soymak, ayakkab parlatmak gibi ilerin özel bir yan vardr. Bu yetikinleri taklit imkân salar ki taklit o yalarda en güçlü dürtülerden biridir.

Bir Montessori snfnda pratik yaam altrmalarna ilikin dört farkl grup vardr (Kahn, 1995).

  1. Kiisel bakm: Düme ilikleme, fermuar çekme, balama vs.
  2. Çevresel bakm: Temizlik, süpürme, bahçe ileri, ütü yapma, parlatma vs.
  3. Sosyal likilerin Gelitirilmesi: Kutlama, hizmet, kabul, özür dileme, teekkür etme.
  4. Hareket ve denge: Bir çizgi üzerinde yürüme, sessiz oyunlar oynama vs.

Duyusal Alan: Dünyann Kefi

Dünya, renk, büyüklük, boyut, biçim, ses, dokunma, tat ve kokudur. Dokunsal, sesli, tad olan ya da kokulu Montessori materyalleri çocua snflandrma, tanmlayarak netletirme ve karlatrmalar yapma olana salar.

Matematik (Somuttan Soyuta)

Somut Montessori matematik materyalleri çocuun somuttan soyuta doru giden matematik yolculuunda duyularnn gelimesine izin verir. Çocuklara erken yalarda matematik malzemeleri ile çalma olana salandnda, onlarn matematikle ilgili pek çok gerçei ve yetenei kolayca ve zevkle kazanabildikleri görülmütür. Çocuklar bu malzemeleri bir araya getirerek, ayrarak, bölütürerek, sayarak, kartrarak matematiin temel ilemlerini kendi kendilerine ortaya çkarrlar. Bir Montessori snfndaki çocuklar asla toplama, çkartma kurallarn veya çarpm tablosunu ezberlemez. Onlar bu ilemleri zaten materyallerle yapyorlardr (Kahn, 1995).

Dil (Konumadan Yazmaya)

Bir Montessori snfnda çocuklar, alfabedeki harflerin isimlerini örenmeden seslerini örenirler. Okuma çalmalar, çocuun kelimenin anlamn sormas ya da harflerle çalma istei duymas ile balar. Çocuklarn okuma istekleri asla bastrlmamal ya da snrlandrlmamaldr. 

Kendi seçtii bir çalma üzerinde sürekli konsantre olabilen bir çocuk, bir iç disiplin ve bir iç huzuru gelitirmektedir. Montessori bu sürece “normalleme” adn vermitir ve bunu bütün bir çalmann en önemli tek sonucu olarak nitelendirmitir. Sadece normallemi çocuklar çevrelerinin de destei ile harika bir geliim gücü gösterebilirler. Bu güç, kendiliinden oluan disiplin, sürekli ve mutlu çalma, bakalarna kar toplumsal duyarllk ve yardmlama biçiminde yansmaktadr.

Normallemenin özellikleri u ekilde sralanabilir: Düzenden holanmak, çalmaktan holanmak, kendiliinden oluan bir konsantrasyon, gerçee ballk, sessizlikten holanma ve yalnz çalabilme, tahakküm edici iç güdülerin bastrlmas, tercihleri gerçekletirebilmek için eyleme geçme gücü, itaat, bamszlk ve kiisel teebbüs, kendiliinden ortaya çkan öz disiplin ve nee.

Waldorf Okullar

Waldorf kuram ve uygulamasnn kökenleri bir Avusturya’l felsefeci, bilim adam ve eitimci olan Rudolf Steiner’in çalmalarna dayanmaktadr. Steiner’in tezi, çok hzl meydana gelen teknolojik gelimeler karsnda kültürel gelimeyi salamak için insanlarn tüm insani özelliklerini gelitirmek konusunda bilinçlenmeleri gerektiidir

Rudolph Steiner’e göre Waldorf eitiminin amac, kendi yaamn, amaçlarn baarabilecek ekilde yönlendirebilen özgür insan gelitirmektir. Bu amaç ancak çocuun zihin, kalp ve ellerini gelitirebilecek bir bütüncül eitimle olanakldr. Bunun için üç olaan üstü hedefe yönelinmelidir: gerçek, güzellik ve iyilik idealleri. Bu amaçlar, entelektüel baar, ruhsal geliim, bedensel salk ve kiisel sorumluluk arasnda iyi bir denge kurarak gerçekletirilebilir.      

Waldorf felsefesi, 14 yana kadar çocuun kökeni sayg ve sevgiden alan, gerçek bir otorite gereksinimi içinde olduunu kabul eder ve bu gereklilik Waldorf öretmenlerinin niteliklerini de belirler. lköretim yllarnda, örenciler genellikle sekizinci snfa kadar ayn öretmenle birlikte eitim görürler. Böylece örenci, kendi geliimini bilen ve tanyan bir öretmenle olmann güven ve rahatln yaar.

Waldorf okullarnda her sabah ilk iki saat ana ders olarak ilenir ve bu ders öykü, hareket, çizim, müzik, yaratc yazma gibi etkinliklere ayrlmtr. Waldorf eitiminin kalbi, eitimin bir sanat olarak görülmesidir. Bugün Waldorf okullar dünyann dört bir yanna dalm durumdadr.

Waldorf Eitiminin Temel Özellikleri

Waldorf eitimcileri, eitim uygulamalarn biçimlendiren kapsaml bir çocuk geliim modelini benimserler. Bir Waldorf eitimcisi için çocuun kapasitesi doumdan 21 yaa kadar 7 yllk ritimler halinde geliir. Onlara göre biricik olan bir içsel kendilikle doan bütün bireyler eer 0-7 ya aras okul öncesi; 7-14 ya aras ilköretim ve 14-21 ya aras ergenlik yllarna rastlayan geliim aamalarna uygun uyarclar ve destekler salanrsa özgürlük, olgunluk ve sorumlulua doru bir gelime eilimi tarlar.

Waldorf uygulamasna göre bir ilkokulda bir ana ders öretmeni birinci snfta ald örencileri sekizinci snfa kadar okutmaktr. Bir Waldorf öretmeni kendini iyi yetitirmi olmal ve derse hazrlkl girmelidir.

Örnein üçüncü snflarn sosyal çalmalar dersinde “Kuzeybat Amerikan Yerlileri” ünitesi ileniyorsa, öretmen tarafndan bu yerlilerin yaad bir ev gerçek özelliklerine uygun olarak çizilir ve boyanr. Örencilerden de kendi ana ders kitaplarndan bu ünite ile ilgili desen ve renk seçmelerini ister. Ayn dersin bir bölümü olarak özel bir yerli grubunun yamur büyüsü dansn videodan izleyerek örenirler. Bunu iyi bir sabah dilemek için söylenmi bir yerli iirinin bir dizesinin okunmas izler. Böylece Kuzeybat Kzlderililerinin yaam örenciler için anlaml ve canl bir hale gelir.

Sekizinci snf geometri ana ders blounda sanat ve doa ilikisi kurulur. lk hafta spiral logaritmik konularn açklanmas için örencilere bir örümcek a, bir çam kozala, salyangoz kabuu, erelti otu yapraklar gösterilir. kinci hafta bitki ve hayvanlarn yaamnn temelinde yatan altn oran ve altn üçgen kavramnn anlalmas üzerinde odaklanlr. Üçüncü hafta doadaki begen biçimler anlatlr. Dördüncü hafta Thales, Pythagoras ve Euclid gibi bilim adamlarnn bilime yaptklar katklar üzerinde durulur.

Bu örnekler Waldorf eitim programnda sanatsal çalmalarn tüm örenme konular ile nasl bütünletiini göstermektedir. Bu altrmalar örencilerin duyularnn uyarlmas, duygularnn zenginlemesi ve çalma disiplini kazanmalarn salayc imajlar, sesler ve niteliklerle ilgili entelektüel deneyimlerini geniletmekte ve derinletirmektedir.

Waldorf okullarnda ana dersin önemli bir parças da her örencinin kendi “Ana ders kitab”n hazrlamasdr. Bu kitap kaytlar, çizimler ve yazlardan oluan ve her örencinin belli bir konudaki deneyimlerini ortaya koymasn içerir. Her örenci, her bir ana ders konusunda, evde de sürdürdüü çalmalardan oluan ve örenmesini tevik eden kendi kitabn yaratr. Her örenci kendi kitabnn çok güzel olmas içim çaba gösterir. Çocuklarda tevik edilen bu estetik ve sanatsal çalmalar, eitimin sonraki aamalarnda yapaca çalmalar için güçlü bir altyap oluturur.      

 Böylece güne entelektüel açdan odaklanmay gerektirecek konularla balanrken, el ve bedeni kullanmaya yönelik fiziksel etkinliklerle bir okul günü sona erer. Liselerde ise ana dersten sonra 3 farkl konuda yaplan derslerle güne devam edilir. Öleden sonraki dersler ise güzel sanatlar ve beden eitimiyle devam eder. Yine ana derslerle ilgili fen derslerinin laboratuar çalmalar öleden sonra yaplr.

Waldorf okullarnn zengin programlar ve yenilikçi öretim yöntemleri, derin bir anlay, örenme ak ve salkl bir bireysellik gelitirmeyi hedeflemektedir. Bir etkinlikten dierine geçite müzik kullanlmas Waldorf okullarnda estetik bir çevrenin beslenmesini salayan baka bir yoldur. Okul gününün baladn ya da bittiini belirten ya da örenme periyotlarn birbirinden ayrmak için çalnan, kulak trmalayc ziller yoktur.

Adler ve Paideia Okullar (Sokratik Yöntem)

Mortimer Jerome Adler kuyumculukla uraan göçmen bir ailenin olu olarak New York’ta domutur. Adler, 14 yanda okulu terk ederek gazeteci olma hayali ile New York Sun gazetesinde sekreter olarak çalmaya balamtr. Daha sonra yazn becerisini gelitirmek için deiik üniversitelere devam etmi ve sonra üniversitede öretim elaman olmutur. Bat uygarlnn önemli felsefeci ve düün adamlaryla ilgilenen Adler, çalmalarn “büyük kitaplar” ve “büyük düünceler” üzerine younlamtr. 

1952’de “Bat Dünyasnn Büyük Kitaplar” çalmas Britanica Ansiklopedisi irketi tarafndan yaymlanmas onun bu alandaki çalmalarn dorua çkarmtr.

Paideia sistemi Dr. Mortimer J. Adler ve Paideia Grubu adn alan arkadalar tarafndan 1982 ylnda gelitirilmitir. Adler ilk kez 1984 ylnda “Paideia Önerisi: Bir Eitim Manifestosu” kitabnda bu eitim yaklamn açklamtr (Aydn, 2006).

 Paideia sisteminin ve okullarnn dört temel amac vardr.

  1. Bütün bireylerin kiisel geliimini salamak.
  2. Bireyleri yaamlarn kazanabilmek için hazrlamak.
  3. Bireyleri politik sorumluluklarn yerine getiren iyi yurttalar olarak hazrlamak.
  4. Örencilerin örenme etkinliklerini ömür boyu sürdürmelerini salamak.

 

Paideia aslnda Sokratik Yöntemin dier addr. Bu yöntemle eitim alan çocuklarn akademik baarlarnn yükseldii ve kritik düünme becerilerinin daha iyi olduu saptanmtr.  Bu okullar 3–18 ya aras çocuklar olan ailelere hizmet vermektedir. Paideia öretmeni “Sokratik Diyalog” konusunda uzmandr (Niçin böyle söyledin? Ne demek istedin?).

Paideia okullar aktif örenme yaklamn benimsemilerdir. Çünkü bu yaklamn amac bütün örencilere düünmeyi öretmektir. Bu amac gerçekletirmek için snflarda üç tür öretim yöntemi kullanr. Didaktik öretim, Akademik Koçluk ve Sokratik Diyalog.

 

 

*Ltfen kaynak gstermeden kullanmaynz. | Bu ierik 3200 defa okunmutur.

Dier erikler

Ziyareti Bilgileri Toplam Ziyareti :136256 Kii - u An :10 Kii Online - Sitemizi Bugn :43 Kii - Dn :110 Kii - Son Bir Hafta :852 Kii - Son Bir Ay :5560 Kii Ziyaret Etmitir.
2016 Prof.Dr.brahim GEZER. Her Hakk Sakldr. Sitede kullanlan Grsel ve Yazlar Kaynak Gsterilmeden kullanlamaz.